علائم دیسک کمر چیست؟ اصلی ترین نشانه های دیسک کمر از نظر دکتر محمدرضا شاه محمدی

رپرتاژ آگهی: شایع ترین نشانه های دیسک کمر چیست؟ طبق راهنمایی دکتر محمدرضا شاه محمدی متخصص جراحی دیسک کمر در تهران و عضو انجمن جراحان ستون فقرات اروپا (Euro Spine) با علائم دیسک کمر آشنا شوید.

آشنایی با دیسک کمر

دیسک کمر یا به اصطلاح پزشکی فتق دیسک کمری (Lumbar Herniated Disc) یکی از شایع‌ترین دلایل مراجعه بیماران به کلینیک‌های درد و جراحی ستون فقرات است. این مشکل وقتی رخ می‌دهد که هسته داخلی دیسک بین‌مهره‌ای از حلقه خارجی آن بیرون بزند و به ریشه‌های عصبی فشار وارد کند.

هر دیسک بین مهره‌ای از دو بخش اصلی تشکیل شده است:

حلقه فیبری (آنولوس فیبروزوس – Annulus Fibrosus): بخش خارجی دیسک که شبیه یک واشر یا لاستیک مقاوم است و از لایه‌های متعدد و محکمی از جنس فیبر و کلاژن تشکیل شده است. وظیفه اصلی آن، محصور نگه داشتن بخش مرکزی و مقاومت در برابر نیروهای کششی و چرخشی است.

هسته ژلاتینی (نوکلئوس پالپوزوس – Nucleus Pulposus): بخش مرکزی دیسک که نرم، ژله‌مانند و سرشار از آب است. این بخش مانند یک هسته تحت فشار عمل می‌کند و وظیفه اصلی آن مقاومت در برابر نیروهای فشاری و جذب ضربه است.

حالا که با ساختار دیسک آشنا شدیم، درک مفهوم “بیرون‌زدگی” یا “فتق” دیسک (Disc Herniation) ساده‌تر می‌شود. به دلایل مختلفی که در بخش بعدی به تفصیل خواهیم پرداخت (مانند افزایش سن، فشار بیش از حد، یا آسیب ناگهانی)، ممکن است حلقه فیبری خارجی (آنولوس) دچار ضعف، ترک یا پارگی شود.

بسیاری از افراد در مراحل اولیه علائم را نادیده می‌گیرند و فکر می‌کنند فقط یک کمردرد ساده است، اما شناخت دقیق نشانه‌ها می‌تواند از پیشرفت بیماری و عوارض جدی جلوگیری کند.

به نقل از دکتر محمدرضا شاه محمدی؛ جراح دیسک کمر در تهران:

«بیشتر بیماران من وقتی مراجعه می‌کنند که درد تیرکشنده به یک پا رسیده و راه رفتن برایشان سخت شده است. تجربه‌ام نشان می‌دهد که اصلی‌ترین علامت هشدار، درد سیاتیک است؛ دردی که از کمر شروع می‌شود و مثل برق‌گرفتگی تا نوک انگشتان پا می‌رسد. اگر این درد با بی‌حسی یا ضعف همراه باشد، باید سریع‌تر بررسی شود تا از آسیب دائمی عصب جلوگیری کنیم.»

دیسک کمر چگونه ایجاد می‌شود و چرا علائم آن متفاوت است؟

دیسک‌های بین‌مهره‌ای مانند بالشتک‌هایی عمل می‌کنند که مهره‌ها را از هم جدا نگه می‌دارند و شوک را جذب می‌کنند. با افزایش سن یا فشارهای مکانیکی (مثل بلند کردن اجسام سنگین با فرم نادرست)، لایه خارجی دیسک ضعیف شده و ماده داخلی بیرون می‌زند. این بیرون‌زدگی اگر به عصب فشار بیاورد، علائم عصبی ایجاد می‌کند.

شدت و نوع علائم دیسک کمر به محل فتق، اندازه آن و اینکه کدام ریشه عصبی درگیر شده بستگی دارد. شایع‌ترین سطوح درگیری L4-L5 و L5-S1 هستند که عصب سیاتیک را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

شایع‌ترین علائم دیسک کمر کدامند؟

علائم فتق دیسک کمر معمولاً یک‌طرفه هستند و بسته به اینکه کدام ریشه عصبی تحت فشار قرار گرفته، شدت و محل آنها متفاوت است. اصلی‌ترین نشانه‌ها عبارتند از:

درد تیرکشنده در مسیر عصب سیاتیک (درد رادیکولار)

شایع‌ترین و بارزترین علامت دیسک کمر، درد شدید و سوزشی است که از ناحیه کمر به باسن، پشت ران، ساق پا و گاهی تا پنجه پا کشیده می‌شود. این درد اغلب با سرفه، عطسه یا نشستن طولانی تشدید می‌شود و ممکن است مثل شوک الکتریکی احساس شود.

بی‌حسی و گزگز (پارستزی)

بسیاری از بیماران احساس مورمور، سوزن‌سوزن شدن یا بی‌حسی در یک پا یا بخشی از آن دارند. این علامت نشان‌دهنده تحریک یا فشار مستقیم روی ریشه عصبی است.

ضعف عضلانی

ضعف در بلند کردن پا، انگشت شست یا راه رفتن روی پنجه می‌تواند رخ دهد. در موارد شدیدتر، پدیده «فوت دراپ» (عدم توانایی بلند کردن نوک پا) دیده می‌شود که راه رفتن را دشوار می‌کند.

کمردرد موضعی

درد در خود ناحیه کمر وجود دارد، اما معمولاً شدت آن کمتر از درد پا است. این درد با خم شدن، بلند کردن اجسام سنگین یا نشستن طولانی بدتر می‌شود.

اسپاسم عضلات کمر

بدن برای محافظت از ناحیه آسیب‌دیده، عضلات اطراف را منقبض می‌کند که باعث سفتی و درد اضافی می‌شود.

به نقل از دکتر محمدرضا شاه محمدی، جراح دیسک کمر در تهران:

«بسیاری از بیماران فکر می‌کنند درد شدید پایشان فقط از خستگی یا گرفتگی عضلانی است، اما وقتی درد تیرکشنده همراه با بی‌حسی یا ضعف باشد، احتمال فتق دیسک کمر بسیار بالاست. تشخیص زودهنگام می‌تواند از مزمن شدن مشکل و نیاز به جراحی گسترده جلوگیری کند.»

به نقل از Mayo Clinic :

“If your herniated disk is in your lower back, you’ll typically feel the most pain in your buttocks, thigh and calf. It might also involve part of the foot.”

منبع: Mayo Clinic – Herniated Disk Symptoms and Causes

ترجمه فارسی:

“اگر دیسک هرنیه‌شده در ناحیه کمر شما باشد، معمولاً بیشترین درد را در باسن، ران و ساق پا احساس می‌کنید. ممکن است بخشی از پا نیز درگیر شود.”

این نقل قول از کلینیک مایو به‌خوبی نشان می‌دهد که درد سیاتیک یکی از بارزترین و قابل‌اعتمادترین نشانه‌های فتق دیسک کمری است و الگوی توزیع درد راهنمای مهمی برای تشخیص بالینی محسوب می‌شود.

آمار جهانی

طبق آمار سازمان بهداشت جهانی (WHO)، در سال ۲۰۲۰، حدود ۶۱۹ میلیون نفر در جهان به درد کمر پایین (که اغلب با مشکلات دیسک مرتبط است) مبتلا بودند و پیش‌بینی می‌شود این عدد تا سال ۲۰۵۰ به ۸۴۳ میلیون نفر برسد. همچنین، تخمین زده می‌شود که حدود ۴۰۳ میلیون نفر (۵.۵ درصد جمعیت جهان) از دژنراسیون دیسک رنج می‌برند. این آمار نشان‌دهنده یک اپیدمی جهانی است.

چه زمانی باید نگران شد؟

بیشتر موارد دیسک کمر با استراحت، فیزیوتراپی و دارو بهبود می‌یابند، اما برخی علائم قرمز (red flags) نیاز به بررسی فوری دارند:

بی‌حسی ناحیه زینی (اطراف مقعد و اندام تناسلی)
اختلال کنترل ادرار یا مدفوع
ضعف پیشرونده در هر دو پا
تب یا کاهش وزن غیرعادی

درمان دیسک کمر با جراحی کم تهاجمی؛ پیشنهاد دکتر محمدرضا شاه محمدی جراح دیسک کمر

بسیاری از موارد دیسک کمر با درمان‌های غیرجراحی (فیزیوتراپی، دارو، تزریق) بهبود می‌یابند. اما در مواردی که علائم شدید یا پیش‌رونده باشند، جراحی‌های کم‌تهاجمی بهترین نتیجه را می‌دهند.

دکتر محمدرضا شاه محمدی با شماره نظام پزشکی 122173 متخصص جراحی مغز و اعصاب؛ با تکیه بر تجربه گسترده در جراحی دیسک کمر و عضویت در انجمن جراحان ستون فقرات اروپا، بر درمان‌های کم‌تهاجمی تأکید دارد. دو روش پیشرفته‌ای که ایشان انجام می‌دهند عبارتند از:

عمل لیزری دیسک کمر (PLDD): با استفاده از لیزر از طریق سوزن ظریف، بخشی از ماده دیسک تبخیر شده و فشار داخل دیسک کاهش می‌یابد. این روش سرپایی، بدون برش بزرگ و با بازگشت سریع به فعالیت روزانه است.

عمل میکروسکپی دیسک کمر (Microdiscectomy): با کمک میکروسکوپ و برش کوچک (حدود 2 سانتی‌متر)، بخش بیرون‌زده دیسک برداشته می‌شود. دقت بالا، خونریزی کم و دوره نقاهت کوتاه از مزایای آن است.

این روش‌ها نرخ موفقیت بالای 90 درصد دارند و عوارض بسیار کمی نسبت به جراحی باز سنتی ارائه می‌دهند.

برای اطلاعات بیشتر در مورد درمان دیسک کمر و مشاوره با دکتر شاه محمدی، بهترین جراح دیسک کمر در تهران می‌توانید به وبسایت https://drshahmohamadi.com مراجعه کنید.

این روش‌ها برای بیمارانی که به درمان‌های محافظه‌کارانه پاسخ نداده‌اند، گزینه‌ای ایمن و مؤثر هستند.

سوالات متداول (FAQ)

آیا دیسک کمر همیشه نیاز به عمل جراحی دارد؟

خیر. بیش از ۸۵ درصد بیماران با استراحت، فیزیوتراپی، داروهای ضدالتهاب و تزریق اپیدورال در ۶ تا ۱۲ هفته بهبود می‌یابند.

تفاوت درد عصب سیاتیک با دیسک کمر چیست؟

درد سیاتیک علامت است و می‌تواند ناشی از دیسک کمر، تنگی کانال یا سایر مشکلات باشد. دیسک کمر یکی از شایع‌ترین علل سیاتیک است.

آیا ورزش کردن در دیسک کمر خطرناک است؟

ورزش‌های اشتباه خطرناک هستند، اما برنامه‌های تقویتی تحت نظر فیزیوتراپیست (مانند مک‌کنزی یا تقویت هسته مرکزی) بسیار مفیدند.

دیسک کمر در چه سنی شایع‌تر است؟

معمولاً بین ۳۰ تا ۵۰ سال، به دلیل ترکیب فشار شغلی و شروع تغییرات دژنراتیو دیسک.

آیا دیسک کمر ارثی است؟

عامل ژنتیکی نقش دارد؛ اگر والدین یا خویشاوندان نزدیک سابقه داشته باشند، احتمال ابتلا بیشتر است.

چقدر طول می‌کشد تا بعد از جراحی بهبود یابم؟

در روش‌های کم‌تهاجمی، اکثر بیماران ظرف 2 تا 6 هفته به فعالیت عادی برمی‌گردند.

شناخت زودهنگام علائم دیسک کمر می‌تواند کیفیت زندگی شما را حفظ کند. اگر هر یک از نشانه‌های ذکرشده را تجربه می‌کنید، مشورت با متخصص جراحی ستون فقرات ضروری است.

برای دریافت مشاوره رایگان درمان دیسک کمر می‌توانید از راه های ارتباطی زیر با مطب دکتر محمدرضا شاه محمدی در ارتباط باشید:

وبسایت : https://drshahmohamadi.com

اینستاگرام : https://www.instagram.com/Dr_shahmohamadi

تلفن نوبت دهی : ۰۹۲۱۲۵۷۵۳۷۱ – ۰۲۱۲۶۶۰۰۰۱۱

آدرس مطب دکتر محمدرضا شاه محمدی، جراح متخصص مغز و اعصاب: تهران – خیابان شریعتی – خیابان کلاهدوز(دولت) – بلوار کاوه – ابتدای بهار جنوبی – پلاک ۲ – واحد ۱۸

از تشخیص دقیق تا درمان اصولی، برای سلامتی همراه شما هستیم.

منبع