چه کسانی مانع روابط اقتصادی ایران و آمریکا بعد از برجام شدند؟
به گزارش اقتصادنیوز، دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو امروز درحال برگزاری است. بنا بر گفته وزارتخارجه این دور از مذاکرات هم با محوریت مباحث هسته ای و فنی جلو خواهد رفت. نکته مهم اما آن است که بنا بر گفته معاون عراقچی با توجه به تجربه توافق قبلی که آمریکا از آن منافع اقتصادی نبرد، این بار برای پایداری توافق، ضروری است که آمریکا نیز بتواند در حوزههایی با بازده اقتصادی بالا و سریع، بهرهمند شود.
عضو حاضر در مذاکرات گفته پیشنهاد حوزههای اقتصادی باید کمترین حساسیت داخلی را داشته باشد و مثالهایی چون انرژی، میادین نفت و گاز، سرمایهگذاریهای معدنی سریعالنتیجه، توسعه شهری و خرید هواپیما برای آن ذکر کرد.
چرا آمریکا به دنبال حمله به ایران است؟
در همین رابطه، محمود خاقانی، کارشناس حوزه انرژی، در گفتوگویی تفصیلی با اقتصادنیوز، با نگاهی به ابعاد دیپلماتیک، اقتصادی و سیاسی، به واکاوی فرصتها و چالشهای مذاکرات ایران و آمریکا پرداخت.
او در ابتدای این گفتگو در تعریف دیپلماسی، ابراز داشت: دیپلماسی هنر گفتگوست تا اختلافات به درگیری و جنگ منجر نشود و این بحث دیپلماتیک نخستین بار توسط فرانسویها در قرن هجدهم مطرح گردید که بعدها در زبان انگلیسی به دیپلماسی شهرت یافت. در شرح هنر گفتگو و تبادل نظر، هر طرف به دنبال منافع خویش است و در جریان بدهبستانها به نقطهای میرسند که هر دو طرف راضی باشند.
این کارشناس انرژی با طرح این پرسش که چرا آمریکا به دنبال حمله به ایران است، گفت: از ۸ یا ۹ سال پیش و پیش از حمله آمریکا به عراق، یک ژنرال آمریکایی فاش کرد که برنامهریزیهایی برای تغییر حکومتها در لیبی، سوریه، عراق، لبنان و یمن صورت گرفته بود که آخرین حلقه آن ایران بود.
زیرساختهای انرژی در ایران، امارات، قطر و عربستان آسیب جدی خواهند دید اگر…
او تصریح کرد: نباید تصور کرد این تنها اقدام دولت ترامپ است، بلکه قدرتهای جهانی نظیر اروپا، روسیه، چین و هند نیز در خفا بر سر این تغییر حکومتها و رژیمهای حکمرانی در بعضی کشورها توافقاتی دارند و منافع را بین خود تقسیم میکنند بدون اینکه مردم آن کشورها مطلع باشند.
خاقانی با بیان اینکه معادله در ایران متفاوت است، اظهار داشت: نفوذیهای چینی، روسی، اروپایی، اسرائیلی و آمریکایی، طبق اعتراف نتانیاهو، در ۳۵ تا ۳۷ سال گذشته در بخشهای مختلف ساختارهای نظام نفوذ کرده اند.
وی در پاسخ به پرسشی درباره پتانسیلهای اقتصادی ایران جهت ارائه در مذاکرات، اظهار داشت: بخش عمدهای از تلاش آمریکا برای تسلط بر ایران مشابه مدل ونزوئلاست که با چین و روسیه نیز بر سر آن توافق کردهاند.در کشور کوچکی در همسایگی ونزوئلا که اکنون اعلام استقلال کرده است، شرکتهای «سینوپک» چین و «اکسان» آمریکا در تولید نفت با یکدیگر شریک هستند.
وی هشدار داد: همین برنامه برای ایران نیز وجود دارد و اگر منتظر حمله و تسلط آنها بمانیم، زیرساختهای انرژی در ایران و حتی امارات، قطر و عربستان آسیب جدی خواهند دید.
راکتور اتمی امیرآباد توسط آمریکاییها ساخته شد
او تأکید کرد: عقلا معتقد به مذاکره و صحبت کردن هستند، ایران که هیچ وقت نگفته است راضی نیستم که اروپاییها و آمریکاییها در صنعت نفت و انرژی ایران سهیم باشند.
خاقانی با اشاره به پیشینه صنعت هستهای ایران گفت: در سال ۱۳۵۲، دولت آمریکا تحت برنامه «اتم برای صلح» ژنرال آیزنهاور، تکنولوژی هستهای را به ایران داد و راکتور اتمی امیرآباد توسط آمریکاییها ساخته شد. نخستین نسل کارشناسان هستهای ایران نظیر دکتر صالحی و شهید چمران در آمریکا آموزش دیدند و فرانسه، ژاپن و کره جنوبی نیز در این صنعت شریک بودند.
یک دولت پنهان به دنبال منزوی کردن ایران و تبدیل آن به کره شمالی است
وی خاطرنشان کرد: پس از پیروزی انقلاب، عدهای خواستار توقف این صنعت بودند اما مرحوم هاشمی رفسنجانی با مشاهده میلیاردها دلار سرمایه معطل، با شوروی برای تکمیل آن مذاکره کرد. روسها تمام اطلاعات محرمانه ما را به آژانس دادند و پیش از برجام به تمامی مصوبههای شورای امنیت علیه ایران رأی مثبت داده بودند.
او با بیان اینکه چین و روسیه نیز مخالف دستیابی ایران به سلاح هستهای هستند، گفت: در مجلس دوازدهم عدهای بر لزوم داشتن سلاح هستهای تأکید دارند. معتقدم یک دولت پنهان به دنبال منزوی کردن ایران و تبدیل آن به کره شمالی است و ما از «دوست نادان» بیش از «دشمن دانا» ضربه میخوریم.
چه کسانی جلوی روابط اقتصادی ایران و آمریکا را گرفتند؟
خاقانی در واکنش به ایده دریافت امتیازات اقتصادی زودبازده توسط آمریکا برای پایداری توافق، این ایده را جدید دانست و گفت: در سال ۱۳۹۴ نیز پس از برجام، آمریکاییها برای حضور در صنعت نفت و خرید هواپیمای بوینگ و ایرباس مذاکره کردند. در آن زمان نفوذیهایی که از اسرائیل الهام میگیرند، با ادعای جلوگیری از نفوذ اقتصادی آمریکا، علیه برجام عمل کردند. معاون سابق شمخانی، که جاسوس بود، ضد ظریف و برجام فعالیت میکرد و عدهای با شعار «نفوذ آمریکا» مانع موفقیت شدند.
وی با اشاره به مبارزات انتخاباتی ترامپ در سال ۲۰۱۶ گفت: او معتقد بود نباید اجازه داد پس از آزادسازی ۱۵۰ میلیارد دلار پولهای مسدود شده ایران، دیگر کشورها از جمله چین و روسیه و اروپا سهم ببرند.
وی افزود: از سوی دیگر کاسبان تحریم در داخل با ایجاد اغتشاش در مشهد پس از اعلام بودجه شفاف توسط روحانی در آذر ۹۶، به ترامپ پیام دادند که از برجام خارج شود. اکنون نیز پزشکیان در مجلس سخنانی مشابه روحانی درباره بودجه سال ۱۴۰۵ مطرح کرده است. برای مثال نفوذیها با تلاش برای دولتی جلوه دادن صندوقهای بازنشستگی نفت که صد سال خصوصی بوده، به دنبال ناراضیتراشی و در نهایت غارت اموال آن به بهانه خصوصیسازی هستند.
بخش خصوصی واقعی باید وارد سرمایه گذاری های نفتی شود
وی همچنین از ایجاد شرکتهای واسطه (دلال) در حوزه گاز و برق و شکست پروژههای بهینهسازی انرژی به دلیل فعالیت مافیا انتقاد کرد و افزود: شرط سرمایهگذاران خارجی برای ورود به صنعت نفت ایران و انتقال تکنولوژی، عدم مشارکت نهادهای نظامی است. آنها خواستار شریک شدن با شرکت ملی نفت، مشابه الگو قطر، امارات و عربستان هستند.نظامیها باید از اقتصاد خارج شوند تا بخش خصوصی واقعی وارد صحنه شود و منافع دوطرفه تأمین گردد.
وی در خصوص گزینههای ایران برای جذابیت در مذاکرات گفت: استانداردهای صنعت نفت ایران همچنان «استانداردهای آمریکایی» (American Standards) است و بدون آنها اجرای پروژهها ممکن نیست. در فاز ۱۱ پارس جنوبی، پس از خروج توتال، چین به دلیل عدم دسترسی به تکنولوژی پیچیده مخزن، حاضر به پذیرش سهم ۱۰۰ درصدی نشد و در عوض با قطر و توتال(شرکت نفتی فرانسه) قرارداد ۲۵ ساله بست. ادعای وزیر سابق نفت در دولت سیزدهم مبنی بر اجرای کاملاً داخلی این فاز واقعیت نداشت.
ایران میتواند ۲۰ درصد لیتیوم جهان را تأمین کند
این کارشناس انرژی با اشاره به معادن لیتیوم ایران گفت: ایران میتواند ۲۰ درصد لیتیوم جهان را تأمین کند که اکنون برای صاحبان قدرت در حوزه هوش مصنوعی نظیر ایلان ماسک، از نفت هم مهمتر شده است.
حالا مشخص شده است که تحریمها کاغذپاره نبود!
او ادامه داد: تا وقتی که غرب احساس میکند من در اردوگاه شرق هستم، یا باید با شرق مذاکره کند و بین خودشان تقسیم کنند، یا من باید صریح بگویم که، هم با شرق کار میکنم هم با غرب. به هر حال، الان قدرت و اهرم فشار آنقدر بالاست که حتی روسیه را هم در تحریمهای اقتصادی عاجز کرده است. این را نمیشود نادیده گرفت.
خاقانی در پایان گفت: وقتی داروها گران و کمیاب شدهاند، تجهیزات و مواد اولیه هم در دسترس نیست؛ همه اینها در اثر تحریمهاست. آن زمان بعضیها میگفتند تحریمها «کاغذپاره» است، اما حالا مشخص میشود که کاغذپاره نبود.
این تحلیلگر اقتصادی گفت: ما در اسفند ۱۳۹۹ در شرایط بسیار بهتری بودیم که با آمریکا توافق امضا کنیم؛ همانطور که آقای روحانی گفت نگذاشتند امضا کند. چه کسانی نگذاشتند؟ حتی دولت سیزدهم هم در حال مذاکره بود و مذاکرات داشت به نتیجه میرسید، اما باز هم نگذاشتند دولت سیزدهم موفق شود. الان همانها فعال هستند که باز نگذارند این مذاکرات در ژنو یا عمان یا هر جای دیگری به نتیجه برسد. اینها تنها نیستند؛ رفقایشان در واشنگتن، لندن، پکن و مهمتر از همه در اسرائیل هستند.
خاقانی گفت: شاید این آخرین فرصت برای کشور باشد و نباید از دست برود. باید با مردم شفاف صحبت کرد. نمیشود آمریکا در رسانههای مختلف شرطهایش را اعلام کند، اما ما به مردم نگوییم چه مذاکرهای انجام دادهایم. مردم باید بدانند. هر توافقی هم شد به رفراندوم گذاشته شود. بگویید برای جلوگیری از جنگ و ویرانی زیرساختها به این توافق تن دادهایم، اما پیش از اجرا، نظر مردم را میپرسیم. اگر مردم گفتند بله، من هم میگویم بله.
