خرجتراشی ریسکهای سیاسی برای بورس ایران/ تاثیراتی که تحلیلپذیر نیستند
اقتصاد آنلاین، آرمان هنرکار؛ اغلب معاملهگران، چه در بازارهای جهانی و چه در ایران، تمرکز اصلی خود را روی سود و زیان معاملات میگذارند؛ اما آنچه کمتر دیده میشود، مجموعهای از هزینههای پنهانی است که بیسروصدا و تدریجی، بازدهی واقعی را تحت تأثیر قرار میدهد. هزینههایی که نه در استراتژیها بهروشنی لحاظ میشوند و نه در گزارشهای معاملاتی، اما در بلندمدت میتوانند مسیر عملکرد یک معاملهگر را تغییر دهند.
در یک سال گذشته نیز این هزینههای نامرئی بیش از گذشته به چشم آمدهاند. ترکیبی از تشدید تنشهای ژئوپلیتیک، بازگشت سیاستهای تعرفهای آمریکا، تورم مزمن جهانی، جنگ در اروپای شرقی و رقابت راهبردی واشنگتن و پکن، باعث شده ساختار بازارهای مالی تغییر کند؛ نه فقط جهت حرکت قیمتها.
این تحولات، زمان واکنش را کوتاهتر کرده، حاشیههای نقدشوندگی را کاهش داده و شوکهای قیمتی ناگهانی را در اغلب کلاسهای دارایی افزایش داده است. در چنین شرایطی، نوسان دیگر یک اتفاق مقطعی نیست؛ بلکه به ویژگی دائمی بازار تبدیل شده است. نکته بسیار قابل توجه نیز اینکه وقتی نوسان، ساختاری میشود، کیفیت اجرای معامله به اندازه خود ایده معاملاتی اهمیت پیدا میکند.
فاصلهای که آرامآرام بزرگ میشود
در بازارهای پرتنش، فاصله میان قیمتی که معاملهگر انتظار دارد و قیمتی که معامله در آن انجام میشود، میتواند بهصورت تأثیرگذار افزایش پیدا کند. لغزش قیمتی، تغییر رفتار اسپرد، تأخیر در اجرا و محدودیت در دسترسی به سرمایه، از عوامل حاشیهای، به متغیرهای تعیینکننده تبدیل میشوند.
این مسئله مختص ایران نیست، اما در بازارهایی مانند ایران که با شوکهای خبری، محدودیتهای ساختاری و عمق نقدشوندگی کمتر مواجهاند، میتواند اثر شدیدتری داشته باشد. در عین حال، حتی در بازارهای توسعهیافته نیز تداوم نوسان باعث شده این هزینهها بیش از گذشته خود را نشان دهند.
لغزش قیمتی نمونهای روشن است؛ در بازارهای سریع، سفارشها اغلب در سطحی متفاوت از انتظار اجرا میشوند. هر مورد ممکن است ناچیز به نظر برسد، اما در دورههای پرنوسان و با افزایش تعداد معاملات، این اختلافها به یک عامل فرسایشی جدی تبدیل میشوند.
رفتار اسپرد نیز الگوی مشابهی دارد. اسپردهایی که در شرایط عادی پایدارند، میتوانند در زمان انتشار دادههای کلان، اخبار ژئوپلیتیک یا شوکهای نقدشوندگی، ناگهان باز شوند و بسیاری از استراتژیها را پیش از آنکه به جهت قیمت نقشی ایفا کند، از سودآوری خارج کنند.
وقتی اجرا، از تحلیل جلو میزند
در کنار این موارد، تأخیر در اجرا، اختلال پلتفرمها یا پر نشدن کامل سفارشها، عدم قطعیت را تشدید میکند. در چنین شرایطی، معاملهگر دیگر مطمئن نیست نتیجه نهایی حاصل تحلیل بازار بوده یا نتیجه اصطکاک عملیاتی.
دسترسی به سرمایه نیز بخش مهمی از این معادله است. برداشتهای کند یا غیرقابل پیشبینی، انعطافپذیری معاملهگر را محدود میکند و نحوه مدیریت ریسک را تغییر میدهد؛ تغییری که اغلب در محاسبات عددی دیده نمیشود، اما در عمل اثرگذار است. مجموع این عوامل باعث میشود در دورههای پرنوسان، هزینههای پنهان، دیگر «اتفاقی» نباشند، بلکه مستقیماً عملکرد را شکل دهند.
فناوری چگونه این هزینهها را کاهش میدهد؟
در سالهای اخیر، فناوریهای معاملاتی دقیقاً برای پاسخ به همین چالشها تکامل یافتهاند. تفاوت میان زیرساختهای قدیمی و پیشرفته، فقط در ظاهر پلتفرم نیست؛ بلکه در کیفیت اجرا، ثبات قیمت و عمق نقدشوندگی نمود پیدا میکند.
در بازارهایی با نوسان بالا و همبستگی شدید داراییها، زیرساخت به عامل تعیینکننده تبدیل میشود. اینکه آیا قیمتهای اعلامشده واقعاً قابل معاملهاند یا صرفاً حالت تدافعی دارند، نقش مهمی در حفظ فرضیات یک استراتژی ایفا میکند.
در این زمینه، برخی پلتفرمها تمرکز خود را بر تابآوری اجرا و انسجام قیمتگذاری قرار دادهاند؛ رویکردی که به گفته این شرکتها، منجر به اسپردهای محدودتر، اجرای دقیقتر و تجمیع نقدشوندگی شده میشود؛ حتی در دورههایی که بازار با نوسان شدید مواجه است.
اجرای درست، مهمتر از عدد روی صفحه
میلیسا نیکولیچ، مدیر عملیات محصولات معاملاتی Exness نیز در این باره گفت: مهمترین موضوع این است که قیمتها همانطور رفتار کنند که معاملهگران انتظار دارند، بهویژه زمانی که بازار تحت فشار است. همچنین وقتی قیمتگذاری پایدار باشد، معاملهگر میتواند روی تصمیمهایش تمرکز کند، نه روی جبران نویز اجرایی.
او تأکید میکند که نقش فناوری، پیچیدهتر کردن معامله نیست، بلکه کاهش فاصله میان قصد معاملهگر و نتیجه نهایی اجرا است؛ فاصلهای که در بازارهای پرنوسان بهسرعت بزرگ میشود.
معاملهگران در سال ۲۰۲۶ چه انتظاری دارند؟
با تداوم نوسان در بازارهای جهانی و منطقهای، انتظارات معاملهگران از کارگزاران در حال تغییر است. شفافیت، کنترل و رفتار سیستم در شرایط بحرانی، به اولویتهای اصلی تبدیل شدهاند.
امروز، معاملهگران حرفهای بیش از گذشته به این توجه میکنند که اسپرد در زمان اخبار چگونه رفتار میکند، لغزش قیمتی در شوکها چه الگویی دارد، پلتفرم تا چه حد پایدار است و دسترسی به سرمایه چقدر قابل پیشبینی است.
نیکولیچ همچنین به این نکته بسیار مهم نیز اشاره کرد که در نهایت تمامی این موارد به یک مقوله حیاتی به نام اعتماد باز میگردد و گفت: اعتماد در طول زمان ساخته میشود و ما در جایگاه شرکتهای فناوری و اطلاعات، به سرمایهگذاری و نوآوری ادامه میدهیم تا بازاری فراهم کنیم که معاملهگران بتوانند هر روز روی آن حساب کنند.
بر اساس این گزارش، در شرایطی که نوسان به ویژگی دائمی بازارهای مالی تبدیل شده، هزینههای پنهان دیگر نادیدنی نیستند. فاصله میان شرایط اعلامشده و نتایج واقعی اجرا، به یکی از معیارهای اصلی ارزیابی پلتفرمها تبدیل شده است.
برای معاملهگران ایرانی و جهان، توجه به زیرساخت معاملاتی، دیگر یک انتخاب جانبی نیست؛ بلکه بخشی از مدیریت ریسک است. در بازاری که فشار دائمی است، برتری نه فقط در تحلیل بهتر، بلکه در کاهش هزینههایی است که دیده نمیشوند، اما حساب را خالی میکنند.
