از مذاکره تا تحریم در یک روز | مرادی: تحریمهای جدید آمریکا، ریسک و هزینه صادرات نفت را بالا میبرد
به گزارش اقتصادنیوز، روز جمعه و به فاصله ای کوتاه از پایان مذاکره مسقط، خزانه داری آمریکا تحریم هایی جدید را علیه ایران وضع کرد. تحریمهای جدید وزارت خزانهداری آمریکا علیه ۲ فرد و ۱۵ نهاد که در فعالیتهای مرتبط با بخش نفت ایران و کشتیهای مرتبط با ایران دخیل هستند، اعمال شده است.
به ادعای وزارت خزانهداری آمریکا، افراد و نهادهای مورد تحریم در زمینه تأمین، انتقال یا صادرات نفت ایران نقش دارند و این اقدامات بهمنظور جلوگیری از دور زدن تحریمها و تضعیف توان اقتصادی ایران صورت میگیرد. این تحریمها، نه تنها تاثیرات مستقیمی بر فعالیتهای تجاری این افراد و نهادها خواهند داشت، بلکه میتوانند به گسترش محدودیتها در بخشهای دیگر نیز منجر شوند.
در این خصوص، حسن مرادی، استاد حقوق بینالملل انرژی دانشگاه تهران، معتقد است که آمریکا با این اقدام «حقوق دریاها» (که جنبه بینالمللی و عمومی دارد) و «حقوق دریایی» (که جنبه خصوصی و تجاری دارد) را که از جمله قوانین بینالمللی است، نقض کرده است. از سوی دیگر، به گفته حسن مرادی، در تحریمهای جدید، آمریکا اقدام به وضع تعرفههای 25 درصدی کرده که شامل شرکای تجاری آمریکا میشود.
مشروح گفتگوی حسن مرادی، استاد حقوق بینالملل انرژی دانشگاه تهران را با «اقتصادنیوز» در ادامه بخوانید.
***
*آقای مرادی! همزمان با مذاکرات ایران و آمریکا، شاهد اعمال تحریم های جدید آمریکا علیه ایران بودیم. ارزیابی شما از تحریمهای اخیر آمریکا علیه ایران که صادرات نفت ایران را هدف گرفته است چیست؟
در عرف دیپلماتیک، وقتی دو طرف برای صلح آماده میشوند، سیگنالهایی ارسال میکنند، تا طرف مقابل نیز اقدامات صلحآمیز انجام دهد. اما ترامپ دقیقا در روز مذاکره، تحریمهای جدید علیه ایران وضع کرد. همانطور که در گذشته نیز به ما پیشنهاد مذاکره داد، اما در حین مذاکره حمله کرد. هرچند اینبار حمله نظامی نکرد، اما اقدام به وضع تحریم های جدید کرد.
این رفتارها نشاندهنده شخصیتی بسیار خطرناک و غیرقابل اطمینانی است که تمامی نُرمهای سیاسی و اجتماعی بینالمللی را زیر پا گذاشته است. طبیعتاً این وضعیت بار سنگینی برای ما دارد که مجبور به تحمل آن هستیم، اما باید پرسید اگر بنا بر مذاکره است، این حرکات خارج از عرف و قاعده چیست؟ این تحریمها کاملا خارج از چارچوبهای بینالمللی است.
*در فهرست جدید تحریمهای آمریکا نام برخی کشتیهای ایرانی نیز دیده میشود، این تحریم ها چقدر فعالیت این کشتی های بینالمللی را تحت الشعاع قرار خواهد داد؟
بله، این تحریمها میتواند مشکلاتی ایجاد کند. اما ما طبق گفته سیاسیون، «راههای فرار» (Escape Routes) و مسیرهای جایگزینی داریم و مجبوریم برای نجات از این مخمصه به آنها متوسل شویم. با این حال، دنیا شاهد است که این رفتار خصمانه با هیچ معیاری قابل توجیه نیست. این اقدامات میتواند به کشتیها و روند تجارت بینالمللی آسیب بزند.
در اینجا دو دسته از قواعد بینالمللی توسط آمریکا نقض شده است. «حقوق دریاها» (که جنبه بینالمللی و عمومی دارد) و «حقوق دریایی» (که جنبه خصوصی و تجاری دارد). آنها با مداخله در موضوعاتی نظیر بارنامه، بارگیری و نام کشتیها، قواعد حقوق دریایی را به هم زدهاند و با تعرض به پرچم کشتیها، قواعد حقوق دریاها را نقض کردهاند، اقدامی که با قوانین تجارت بینالملل مغایرت دارد.
* این محدودیتها شریانهای صادرات نفت و تجارت خارجی ایران را تا چه اندازه تحت تاثیر قرار خواهد داد و مختل می کند؟
شریان تجاری ما قطع نخواهد شد، اما به قول معروف «عرض خود میبری و زحمت ما میداری»، یعنی این شرایط ما را با دشواری و دردسرهای زیادی مواجه خواهد کرد، اما به هیچوجه از پیگیری اهداف خود دست نخواهیم کشید.
در واقع، فعالیتها ادامه مییابد، اما این مسیر با هزینههای بالاتر و پیچیدگیهای بیشتری همراه خواهد بود. همان طور که پیشتر اشاره شد، این اقدامات نه تنها بر روند تجاری ما تأثیر میگذارد، بلکه باعث اختلال در نرمهای بینالمللی و روندهای تجاری جهانی نیز خواهد شد.
*وضعیت بیمه کشتیها و هزینه آن در این شرایط چگونه خواهد بود؟
به طور حتم با افزایش هزینه همراه است و این مسئله کاملا طبیعی است. با افزایش تحریمها، ریسک و هزینههای بیمه نیز به طور قابل توجهی بالا میرود که این امر مستقیماً بر قیمت تمامشده محصولات و خدمات اثر میگذارد و در نتیجه دستاوردهای مالی ما را تحت تأثیر قرار میدهد.
این وضعیت، نه تنها بار مالی مضاعفی را بر دوش ما میگذارد، بلکه به طور کلی کارایی و بهرهوری ما را نیز کاهش میدهد. با این حال، امیدواریم که جامعه جهانی و طرفهای ذیربط بتوانند بیربطی و ناجوانمردی این رویکرد را درک کنند، به ویژه زمانی که تحریمها دقیقا در روزهای حساس مذاکرات و در لحظات بحرانی وضع میشود. این رفتار نه تنها بر روند دیپلماسی تأثیر منفی میگذارد، بلکه نشاندهنده نوعی تلاش برای پیچیدهتر کردن حل و فصل مسائل است که در نهایت منافع همه طرفها را تحت تأثیر قرار میدهد.
*علاوه بر تحریم کشتیهای ایرانی، روز جمعه ترامپ فرمان اجرایی را امضا کرد که اختیاراتی را برای اعمال تعرفه بر کشورهایی که با ایران تجارت میکنند، ایجاد میکند، این نکته چقدر تجارت ایران را تحت الشعاع قرار می دهد؟
ادعای آنها این است که هر کشوری که این قواعد یا تحریمها را نادیده بگیرد، مشمول تعرفههای ۲۵ درصدی در تجارت متقابل خود با ایالات متحده خواهد شد. به عبارت دیگر، آمریکا تهدید کرده است که در صورت عدم رعایت این قواعد، تعرفههای سنگینی علیه صادرات آن کشورها به ایالات متحده وضع خواهد کرد. البته اجرایی شدن این تهدیدات ممکن است زمانبر باشد و نیاز به مراحلی قانونی و اجرایی داشته باشد.
این تعرفهها بسته به نوع و حجم تجارت متقابل با هر کشور، ممکن است متفاوت باشد و حتی تمامی کشورها، از جمله کشورهای اروپایی، را تحت تأثیر قرار دهد. به این ترتیب، نه تنها کشورهای متخلف، بلکه شرکای تجاری مختلف آمریکا نیز ممکن است با این سیاستها مواجه شوند و به چالش کشیده شوند.
*با توجه به محدودیتهای موجود، چه مسیرهای جایگزینی پیش روی ایران است؟
اینها مسائل محرمانه محسوب میشوند و حتی اگر من از این مسیرها مطلع باشم، نباید آنها را افشا کنم. ما ناگزیریم؛ همانطور که پیشتر اشاره شد، در مباحث حقوق بینالملل یا آنچه در زبان انگلیسی به آن «Escape Route» (راه فرار) میگویند، ما باید راههایی برای برونرفت بیابیم تا بتوانیم کشور را از این وضعیت نجات دهیم.
