پیامدهای جنگ علیه ایران یا تایوان قابل پیش بینی است؟
به گزارش اقتصادنیوز،در سال ۲۰۲۲ و آغاز جنگ روسیه علیه اوکراین، بسیاری این درگیری را جنگی منطقه ای می خواندند و معتقد بودند می توان آن را مهار کرد. امروز با گذشت بیش از چهار سال، این واقعیت که این جنگ به یک نقطه عطف ژئوپلیتیکی جهانی تبدیل شده است، بیش از هر زمانی آشکار است.
همسویی بی سابقه اوراسیا
فارن پالیسی در گزارشی نوشت: تهاجمی که مسکو چهار سال پیش آغاز کرد، اروپا را وادار به مسلح شدن دوباره کرد و باعث شد تا این کشورها درباره جنگهای احتمالی آینده در قاره فکر کنند. در همین حال، حکومتهای اقتدارگرای اوراسیا نیز در حوزههای اقتصادی، فناوری و راهبردی به شکلی بیسابقه همسو شدهاند؛ بهطوری که سلاحهای ایرانی و سربازان کره شمالی نیز به میدان نبرد اروپا کشیده شدهاند.
شرایط در اقتصاد انرژی نیز در حال تغییر است؛ چرا که اروپا پیوندهای خود با روسیه را قطع کرده و خطر وابستگی بیش از حد به یک قدرت خصمانه بهوضوح آشکار شده است.
ترامپ و افزایش فشار بر اروپا
بسیاری از این تحولات از زمان آغاز ریاستجمهوری دوباره دونالد ترامپ شتاب گرفته است. رویکرد خصمانه او نسبت به اروپا، قطع کمکها به اوکراین و تمایلش برای رسیدن به توافقی با روسیه، فشار بیشتری را بر اروپا وارد کرده است. کشورهای اروپایی این روزها درگیر تامین امنیت مرزهای خود بوده و برای درگیریهای آینده آماده می شود.
در حالی که واشنگتن مجدد تمرکز خود را به نیمکره غربی معطوف کرده است، اروپا به دنبال شرکای جدیدی در سراسر جهان می رود. درحقیقت روند حرکت به سوی نظمی پساآمریکایی شتاب زیادی گرفته است.
تاثیر فناوری در جنگ های مدرن
با وجود آنکه اوکراین نیروی دریایی متعارفی ندارد، اما توانسته تا تعداد زیادی از ناوهای جنگی روسیه را غرق کند و باقیمانده ناوگان دریای سیاه را از بندر اصلی در کریمه دور سازد. پهپادهای اوکراینی بمبافکنهای راهبردی روسیه را در فاصله هزاران کیلومتری از جبهههای دونباس نابود کردهاند. کییف با استفاده از چاپ سهبعدی، قطعات پهپاد را در مراکز پراکنده تولید کرده و سال گذشته نزدیک به سه میلیون پهپاد ساخته است. در مقابل، استفاده روسیه از سامانههای هدایت فیبرنوری باعث شده تا بخشهایی از شرق اوکراین پوشیده از رشتههایی شود که منظرهای شبیه تارهای عنکبوت ایجاد کردهاند.
اینها تنها بخشی از تحولات شگفتآور چهار سال گذشتهاند. بزرگترین شگفتی این است که اوکراینیها همچنان مقاومت میکنند، این درحالی است که اوکراین از نظر تعداد نیرو و منابع، بسیار عقبتر از روسیهاست.
این جنگ اکنون حتی از مدت نبرد اتحاد شوروی با آلمان نازی نیز طولانیتر شده است؛ مقایسهای که برای رئیسجمهور روسیه، ولادیمیر پوتین بسیار ناخوشایند است.
اشتباه محاسباتی پوتین
اما پوتین تنها کسی نبود که دچار اشتباه محاسباتی شد. این جنگ تقریبا تمام پیشبینیها را برهم زده است. در ابتدا، اجماع کارشناسان نظامی غربی این بود که اوکراین بهسرعت شکست خواهد خورد، زیرا روسیه از منظر عددی و تجهیزاتی برتری کامل را داشت. هرچند برخی ناظران احتمال مقاومت سرسختانه کییف را مطرح کرده بودند، اما هیچکس جزئیات عجیب و غیرمنتظرهای را که رخ داد پیشبینی نکرده بود؛ از سرعت حیرتانگیز نوآوریهای نظامی گرفته تا تلفات بسیار بالای روسیه و پیامدهای گسترده ژئوپلیتیکی جنگ.
حتی تحولات غیرمنتظرهتری نیز رخ دادند؛ مانند حضور سربازان کره شمالی در جنگ یا نقش اطلاعات نظامی اوکراین در حملات علیه نیروهای روسی در آفریقا.
تاریخ پر از جنگهایی است که پیشبینی نشده بودند
جنگ همواره پیشبینیناپذیر بوده است. در آغاز جنگ داخلی آمریکا، بسیاری تصور میکردند که جنگ در چند ماه پایان مییابد. در تابستان ۱۹۱۴ نیز رهبران اروپایی باور داشتند که جنگ جهانی اول تا کریسمس تمام خواهد شد. در دهه ۱۹۶۰ لیندون جانسون فکر میکرد میتواند جنگ ویتنام را مدیریت کند. بعدها جورج دبلیو بوش نیز گمان می کرد که سقوط رژیم صدام حسین پایان جنگ عراق خواهد بود. در حالی که در بسیاری حوزههای زندگی خطای پیشبینی پیامد محدودی دارد، پیامدها در جنگ میتوانند فاجعهبار باشند.
میان پیشبینی و واقعیت شکافی عمیق وجود دارد
با این حال، فاصله میان پیشبینی و واقعیت در جنگ روسیه و اوکراین چشمگیر بوده است. شاید دلیل آن سرعت سرسامآور تغییرات فناوری، گردش سریع اطلاعات یا اراده قوی اوکراین برای استقلال باشد. هرچه که باشد، این تجربه باید هشداری جدی درباره محدودیت توان پیشبینی ما باشد.
امروز خطر درگیریهای جدید در نقاط مختلف جهان در حال افزایش است؛ از ایران گرفته تا جنوب آسیا، شبهجزیره کره و اطراف تایوان. پرسش این است: آیا واقعا می توان همه پیامدهای احتمالی چنین جنگهایی را درک کرد؟
شکست تخیل
این نکته به معنای ارائه نسخهای مشخص برای اصلاح سیاستگذاری یا راهبرد نظامی نیست. جنگها متوقف نخواهند شد، حتی اگر نتوانیم روندشان را پیشبینی کنیم. برنامهریزان همچنان برنامه میریزند و سیاستمداران سیاست میسازند، حتی زمانی که از پیامدهای آن مطمئن نیستند.
اما پذیرفتن محدودیتهای آیندهنگری میتواند مفید باشد، زیرا اغلب مهمترین تحولات همانهایی هستند که پیشبینی نشدهاند. گزارش رسمی دولت آمریکا درباره حملات ۱۱ سپتامبر نیز تأکید کرده بود که: بزرگترین شکست، شکست تخیل بود.
اوکراین به روسیه درس سختی درباره چنین شکستهایی را داده است. اکنون که آمریکا برای جنگهای آینده آماده میشود، برنامهریزان آمریکایی بهتر است خطر غرور و اعتماد بیش از حد به پیشبینیهای خود را جدی بگیرند.
