7 بزنگاه مهم در روابط ایران و آمریکا به روایت رویترز
به گزارش اقتصادنیوز، روز گذشته جمعه ششم فوریه، آمریکا و ایران تلاش کردند تا با برگزاری نشستی به میزبانی مسقط، به راهحلی دیپلماتیک برای اختلافات میان خود دست یابند؛ اختلافاتی که به افزایش تنشها در خاورمیانه و فعال شدن احتمال استفاده از گزینه های نظامی منجر شده است.
در حالی که واشنگتن خواهان آن است که گفتوگوها شامل برنامه هستهای، موشکهای بالستیک، حمایت ایران از گروههای نیابتی و اعتراضات در ایران باشد، تهران اصرار دارد تا مذاکرات تنها بر برنامه هستهای متمرکز شود. ایران تاکید کرده که به دنبال به رسمیت شناخته شدن حق خود برای غنیسازی اورانیوم است.
کوستاس پیتاس در رویترز نوشت: خبرنامه «جریانهای خلیج فارس» رویترز که تازهترین تحولات ژئوپلیتیک، انرژی و مالی منطقه را پوشش میدهد،به هفت نقطه کلیدی در روابط میان دولت ترامپ و ایران در سالهای اخیر پرداخته است.
مه ۲۰۱۸؛ خروج از برجام
ترامپ در نخستین دوره ریاستجمهوری خود، آمریکا را از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) خارج کرد؛ توافقی که مهمترین دستاورد سیاست خارجی باراک اوباما، رئیسجمهور دموکرات پیشین آمریکا، محسوب میشد.
بر اساس این توافق، تحریمها علیه ایران کاهش یافت و در مقابل تهران پذیرفت برنامه هستهای خود را محدود کند تا امکان ساخت بمب اتمی را نداشته باشد. ایران همواره دستیابی به سلاح هستهای را رد کرده است.
ژانویه ۲۰۲۰؛ ترور سردار سلیمانی
در ژانویه ۲۰۲۰، سردار قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، در عراق و در جریان حمله پهپادی که به دستور ترامپ انجام شد ترور شد.
چند روز پس از این ترور، آمریکا مدعی شد که این اقدام را در چارچوب دفاع از خود انجام است. ویلیام بار، دادستان کل وقت آمریکا ادعا کرد که ترامپ بهطور روشن اختیار قانونی برای ترور سردار قاسم سلیمانی را داشته و این ژنرال، یک هدف مشروع نظامی بوده است.
با این حال، یکی از گزارشگرهای ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر اعلام کرد که این اقدام نقض قوانین بینالمللی بوده است. مقامات ایرانی پیشتر خواستار محاکمه و مجازات ترامپ شده بودند.
اوت ۲۰۲۰؛ تلاش برای فعالسازی مکانیسم ماشه
ایالات متحده در اوت ۲۰۲۰ فرایندی را برای بازگرداندن همه تحریمهای سازمان ملل علیه ایران آغاز کرد؛ این اقدام پس از آن صورت گرفت که شورای امنیت سازمان ملل تلاش آمریکا برای تمدید تحریم تسلیحاتی متعارف علیه ایران را رد کرد.
این تلاش آمریکا ناکام ماند، چرا که ۱۳ عضو از ۱۵ عضو وقت شورای امنیت اعلام کردند اقدام واشنگتن فاقد اعتبار است و به سازوکاری استناد میکند که در چارچوب توافق هستهای برجام تعریف شده بوده، توافقی که خود آمریکا از آن خارج شده بود.
نوامبر ۲۰۲۴؛ ادعای طرح ترور ترامپ
در نوامبر ۲۰۲۴ ، آمریکا فرهاد شاکری شهروند ایرانی را به ارتباط با طرحی منتسب به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی برای ترور ترامپ متهم کرد؛ موضوعی که وزارت دادگستری آمریکا ادعای آن را مطرح کرد.
وزارت امور خارجه ایران در بیانیهای که در رسانههای داخلی منتشر شد، این ادعا را سناریویی نفرتانگیز خواند و آن را طرحی از سوی اسرائیل و مخالفان جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور برای پیچیدهتر کردن روابط ایران و آمریکا توصیف کرد.
ژوئن ۲۰۲۵؛ حمله به تأسیسات هستهای
آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵ به تأسیسات کلیدی هستهای ایران حمله کرد و در کنار اسرائیل، بزرگترین اقدام نظامی غرب علیه جمهوری اسلامی ایران را از زمان انقلاب ۱۹۷۹ رقم زد؛ اقدامی که با تهدید به تلافی از سوی ایران همراه شد. میزان خسارات واردشده همچنان مورد اختلاف است.
یک روز بعد، ایران حمله موشکی به یک پایگاه هوایی آمریکا در قطر انجام داد که تلفات جانی در پی نداشت. اندکی پس از آن، درگیری ۱۲روزه با اسرائیل پایان یافت.
سپتامبر 2025 ؛ بازگشت تحریمها
در سپتامبر گذشته، تحریمهای سازمان ملل علیه ایران دوباره اعمال شد؛ اقدامی که با محوریت قدرتهای اروپایی انجام شد و علیرغم تلاش چین و روسیه، به تأخیر انداختن آن ممکن نشد.
بریتانیا، فرانسه و آلمان با استناد به اتهام نقض توافق هستهای ۲۰۱۵ از سوی تهران، روند بازگشت تحریمهای بینالمللی را فعال کردند.
فوریه ۲۰۲۶؛ تداوم دیپلماسی
عباس عراقچی وزیرامور خارجه ایران گفتوگوهای دو طرف که روز جمعه در عمان برگزار شد را آغاز خوبی خواند و اعلام کرد که گفت وگوها و قرار است ادامه داشته باشد. هرچند او هشدار داد که هر گفتوگویی مستلزم پرهیز از تهدید و فشار است.
از سویی، مقامات ایران نگرانند که ترامپ تهدیدهای خود برای حمله به ایران را پس از تقویت حضور نیروی دریایی آمریکا در منطقه عملی کرده و یک جنگ بزرگ را در خاورمیانه گسترش دهد.
دونالد ترامپ مدعی شده که اگر توافقی حاصل نشود، احتمالا اتفاقات بدی رخ خواهد داد.
با وجود ادامه مذاکرات، آمریکا روز جمعه اعلام کرد که 15 نهاد و ۱۴ کشتی مرتبط با تجارت نفت، فرآوردههای نفتی و محصولات پتروشیمی ایران را تحریم کرده است.
