حضور دریاسالار ارشد در مذاکرات و سایه ابهامها/ سناریوی جنگ ۱۲ روزه روی میز مذاکرات؟
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از اکوایران، تهران و واشنگتن روز جمعه مذاکرات غیرمستقیمی را در عمان برگزار کردند، که به نظر میرسد نقطه شروعی بود برای کاهش تنشها در منطقه.
سیگنال حضور دریاسالار
به نوشته آسوشیتدپرس، حضور دریاسالار برد کوپر، رئیس فرماندهی مرکزی ارتش ایالات متحده، با لباس فرم در مذاکرات مسقط، یادآور این بود که ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و سایر کشتیهای جنگی اکنون در سواحل ایران در دریای عرب هستند. ارتش ایالات متحده هم در اقدامی نمایشی، عکسهایی از ناو هواپیمابر لینکلن را در حال حرکت در دریای عرب با هواپیماهایی که بر فراز آن پرواز میکردند، با پیام «صلح از طریق قدرت!» منتشر کرد.
ساعاتی پس از این مذاکرات، دونالد ترامپ، رئیسجمهور، گفت که ایالات متحده مذاکرات «بسیار خوبی» در مورد ایران داشته و گفت که مذاکرات بیشتری برای اوایل هفته آینده برنامهریزی شده است. اما او هشدار داد که اگر این کشور در مورد برنامه هستهای خود به توافق نرسد، «عواقب بسیار شدیدی خواهد داشت». ترامپ در پاسخ به این سوال که چقدر حاضر است برای رسیدن به یک توافق منتظر بماند، گفت: «ما زمان زیادی داریم. اگر ونزوئلا را به خاطر داشته باشید، مدتی منتظر ماندیم. ما عجلهای نداریم.»
موضع مبهم مذاکرات
هنوز مشخص نیست که ایران مایل است در این مذاکرات بر سر چه شرایطی مذاکره کند. تهران تأکید کرده که این مذاکرات فقط در مورد برنامه هستهای این کشور خواهد بود. با این حال، شبکه خبری ماهوارهای الجزیره گزارش داد که دیپلماتهای مصر، ترکیه و قطر پیشنهادی را به ایران ارائه دادهاند که تهران غنیسازی را به مدت سه سال متوقف میکند، اورانیوم غنیشده با غنای بالا را به خارج از کشور ارسال میکند و متعهد میشود که «آغازگر استفاده از موشکهای بالستیک نباشد». روسیه هم اعلام کرده کهحاضر به دریافت اورانیوم خواهد بود، اما ایران گفته که کنار گذاشتن برنامه اتمی و یا ارسال اورانیوم در اولویتهای مذاکرات نیست. این در حالی است که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، روز چهارشنبه گفت که مذاکرات باید شامل همه این مسائل باشد.
در این وضعیت، فارین پالیسی این مذاکرات را با پیشرفت غیرقابلتوجهی توصیف کرده است. این نشریه هم بازگشت به خویشتنداری را دشوار توصیف کرده و اولین حضور یک مقام ارشد نظامی در مذاکرات را برجسته کرده است. بر اساس این گزارش، به رغم امیدواری برخی تحلیلگران برای حصول یک توافق هستهای، یک دستور کار محدود ممکن است موانع قابل توجهی ایجاد کند. چرا که، از سویی تهران اعلام کرده که مذاکرات تنها باید بر برنامه هستهای متمرکز باشد و بحثی در مورد پایان دادن به برنامه غنیسازی اورانیوم یا ارسال اورانیوم آن به خارج از کشور، وجود ندارد، و این در تضاد آشکار با مواضع اظهار شده از سوی وزیر امور خارجه ایالات متحده قرار دارد.
معاملهای محدود؟
با این حال، دو دیپلمات خاورمیانهای به نیویورک تایمز گفتهاند که سایر کشورهای منطقه از ترس اینکه مذاکرات در مورد موشکها و نیروهای منطقهای ممکن است مذاکرات را فوراً به بنبست بکشاند، خواستار تمرکز مذاکرات در عمان بر برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران شدهاند. برخی از همسایگان ایران پیشنهاد دادهاند که برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران به حداقل توانایی غنیسازی، احتمالاً ۳ درصد یا کمتر، محدود شود. آنها گفتند که این برای ایران کافی است تا با سرپیچی از درخواست ترامپ مبنی بر عدم غنیسازی، هم شان خود را حفظ کند و هم عملاً از گریز هستهای فاصله قابل توجهی میگیرد.
با این همه، سه مقام منطقهای گفتهاند که این کشورها برای یافتن راهی برای پیشبرد خواستههای ایالات متحده فراتر از مسئله هستهای، در تلاش هستند. به گفته آنها، تهران قاطعانه اعلام کرده که در مورد موشکهای بالستیک خود امتیازی نخواهد داد و آنها را کلید دفاع خود در برابر اسرائیل در صورت حملات آینده میداند. دو نفر از این مقامات گفتند که توافق بر سر مکانیسمی برای نظارت مؤثر بر اینکه آیا ایران به حمایت از متحدانش در سراسر منطقه ادامه میدهد یا خیر، بسیار دشوار خواهد بود.
به گفته فرزان ثابت، پژوهشگر موسسه مرکز حکمرانی جهانی ژنو: «تنها توافقی که امکانپذیر است، توافقی کاملاً محدود و نه یک معامله بزرگ نیست. من احتمال حتی چنین معامله کوچکی را نسبتاً کم میدانم. با توجه به اهرم فشاری که ایالات متحده در اختیار دارد و تمایلی که دولت آمریکا برای حل این مسئله دارد، از دیدگاه آنها نیز معامله بزرگی در کار نیس نیست».
تکرار سناریوی ژوئن؟
به نوشته آکسیوس، ترامپ شب گذشته در بخش دیگر از سخنان خود گفت، که ایالات متحده «هیچ عجلهای» برای انجام عملیات نظامی در ایران ندارد، چرا که باید تمام داراییهای نظامی خود را «در موقعیت» قرار دهد و البته به این دلیل که او یک راهحل دیپلماتیک را ترجیح میدهد.
جیسون برادسکی، از فعالان سیاسی ضدایرانی در آمریکا با استناد به سخنان شب گذشته ترامپ یادآور شده که مقامات آمریکایی پیش از این هم در روزهای قبل از جنگ دوازده روزه با از «پیشرفت بسیار خوب» مذاکرات با جمهوری اسلامی ایران خبر داده و گفته بودند هر دو طرف در حال حاضر به ادامه این مسیر علاقهمند هستند، بنابراین اکنون ممکن است شاهد تکرار چنین سناریویی باشیم. او همچنین این سخنان ترامپ را که گفت ایالات متحده هنوز به زمان بیشتری برای استقرار تمام داراییهای نظامی خود نیاز دارد را برجسته کرده و نتیجه گرفته سناریوی مذکور را باید جدی گرفت.
