اگر آمریکا تصمیم به حمله نظامی بگیرد، ممکن است یک اقدام نظامی کوتاهمدت اما با شدت بالا باشد/ ایران نمیتواند به غیر از مسائل هستهای مذاکرهای داشته باشد
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از ایلنا، نوذر شفیعی، استاد روابط بینالملل و عضو هیات علمی دانشگاه تهران، در رابطه با ارزیابی خود از مذاکرات میان ایران و آمریکا گفت: مهم است مذاکره کجا برگزار شود اما در مقایسه با اینکه چه موضوعاتی باید مورد مذاکره قرار گیرد، از اهمیت کمتری برخوردار است. از دیدگاه ایالات متحده آمریکا، آنچه باید در دستور کار مذاکرات قرار گیرد، نخست فعالیتهای هستهای ایران است. فعالیتهای هستهای ایران از منظر آمریکا به این معناست که کلیه اورانیومهای غنیشده باید به خارج از کشور منتقل شود، فرایند غنیسازی حذف گردد و بخشی از تأسیسات هستهای ایران هم تعطیل شود.
از دید آمریکا، ایران باید برنامههای موشکی خود را متوقف کند
وی ادامه داد: موضوع دوم، مباحث مربوط به برنامه موشکی است. از دید آمریکا، ایران باید برنامههای موشکی خود را متوقف کرده و برد موشکهای خود را به کمتر از ۵۰۰ کیلومتر کاهش دهد. موضوع سوم به محورهای مقاومت مربوط میشود. از نگاه آمریکا، تمامی محورهای مقاومت باید خلع سلاح شوند و ایران هم بهطور رسمی حمایت خود را از آنها قطع کند. مورد بعدی که آمریکا از ایران مطالبه میکند به مسائل سیاست داخلی ایران بازمیگردد که آمریکا به هر حال شروطی را در این زمینه برای ایران قائل شده است.
ایران نمیتواند به غیر از مسائل هستهای با آمریکا مذاکرهای در وهله اول داشته باشد
این تحلیلگر مسائل بینالملل با بیان اینکه آمریکاییها معتقدند ایران باید دست از تهدید اسرائیل، منافع اسرائیل و منافع آمریکا بردارد و بهصورت تلویحی اسرائیل را هم به رسمیت بشناسد، تصریح کرد: این شروط برای ایران در نقطه شروع بسیار سنگینی محسوب میشود و ایران بهسادگی نمیتواند همه این شروط را بپذیرد. بر این اساس، تنها شرطی که شاید ایران بتواند درباره آن انعطاف نشان دهد، شرط اول است که به فعالیتهای هستهای مربوط میشود. به همین دلیل است که آقای عراقچی اعلام میکند موضوع مورد مذاکره صرفاً موضوع هستهای است و ایران آمادگی ندارد در ارتباط با سایر موضوعات با آمریکا وارد مذاکره شود.
ممکن است مذاکرات در همان مراحل اولیه شکست بخورد
شفیعی در توضیح نحوه برگزاری مذاکرات میان ایران و آمریکا عنوان کرد: مشخص نیست که آمریکاییها در عمل درخواست ایران را بپذیرند یا نه. البته باید توجه داشت که بحث مذاکره در ابتدای راه قرار دارد و در حال حاضر باید طرفین وارد مذاکرات کلی شوند تا درباره چارچوببندی موضوعات به توافقهایی دست یابند. بنابراین این احتمال وجود دارد که مذاکرات حتی در همان مراحل اولیه با شکست مواجه شود.
اگر مذاکرات شکست بخورد چه خواهد شد؟
این کارشناس ارشد سیاست خارجی در خصوص سناریوهای پیشرو در صورت عدم موفقیت مذاکرات اظهار کرد: آمریکاییها گزینههای مختلفی را درباره ایران در نظر خواهند گرفت؛ از تشدید تحریمها، جنگ روانی و حمله نظامی گرفته تا استفاده از شرایط داخلی ایران. با این حال، مجموعهای از عوامل وجود دارد که آمریکا را در تعقیب این اهداف تشویق میکند و در مقابل، عواملی هم وجود دارد که آمریکا را از پیگیری این مسیر بازمیدارد.
سه عامل ترامپ را تشویق به درگیری نظامی با ایران میکند
وی درباره عواملی که باعث ایجاد انگیزه در ترامپ میشود که علیه ایران اقدامات نظامی انجام دهد، بیان کرد: عوامل تشویقکننده و پیشران برای آمریکا شامل چند مورد است. نخست، موفقیتهایی است که دونالد ترامپ فکر میکند در سایر نقاط جهان، از جمله ونزوئلا، به دست آورده و امیدوار است بتواند چنین موفقیتهایی را در ارتباط با ایران هم تکرار کند. موضوع دوم این است که ترامپ ایران را تهدید کرده و در صورتی که از این تهدید عقبنشینی کند، ممکن است اعتبار سیاسی او دچار خدشه شود. همچنن شرایط داخلی ایران از دیگر عوامل پیشران برای ترامپ خواهد بود، این سه عامل، عوامل تشویقی به شمار میروند.
آمریکا از درگیر شدن در جنگهای غیرخطی و طولانیمدت هراس دارد
این استاد دانشگاه در پاسخ به این سوال که چه عواملی باعث خواهد شد ترامپ از درگیری نظامی اجتناب کند، گفت: عوامل بازدارنده نیز وجود دارد. نخست اینکه آمریکا بهشدت نگران افزایش قیمت انرژی است. دوم، آمریکا نسبت به ملاحظات کشورهای منطقه نگرانی دارد. سوم، آمریکا نگران ابهام در پاسخ و واکنش نظامی ایران است. چهارم، آمریکا از درگیر شدن در جنگهای غیرخطی و طولانیمدت هراس دارد. به هر حال، ترامپ به دنبال وارد کردن ضربهای محدود و دستیابی به دستاوردی بزرگ است و ممکن است چنین هدفی در ارتباط با ایران محقق نشود. مورد بعدی، بحث آینده ایران است؛ به این معنا که ابهام در سرنوشت ایران در صورت وقوع جنگ، یکی دیگر از دغدغههای آمریکا و از عوامل بازدارنده محسوب میشود، زیرا مشخص نیست در صورت ورود آمریکا به جنگ، ایران با چه سرنوشتی مواجه خواهد شد.
شفیعی افزود: در مجموع، این عوامل از یک سو آمریکا را به اقدام تشویق میکند و از سوی دیگر، آمریکا را نگران و مردد میسازد. همچنین در بخش عوامل بازدارنده، ابهام در موضعگیری متحدان ایران، از جمله روسیه و چین، نیز مطرح است که این موضوع خود میتواند بهعنوان یکی از عوامل پسران عمل کند. این موارد در مجموع شامل عوامل تقویتکننده و عوامل بازدارنده هستند.
آمریکاییها دکترین ماشه را علیه ایران به کار گرفتهاند
این تحلیلگر روابط بینالملل با اشاره این نکته که آمریکاییها بیش از هر چیز بر فشارهای اقتصادی، از جمله محاصره اقتصادی ایران، تمرکز دارند، تصریح کرد: آمریکاییها تلاش میکنند محاصرهی ایران را در چارچوب دکترین ماشه توجیه کنند. آمریکا امیدوار است که با اعمال فشار اقتصادی، جمهوری اسلامی ایران دچار مشکل شود و مردم را علیه نظام تحریک کند.
هدف اصلی آمریکاییها تغییر رژیم در ایران است
این استاد ژئوپلیتیک در تشریح نحوه اقدام نظامی آمریکا در مورد ایران توضیح داد: اگر آمریکا تصمیم به اقدام نظامی بگیرد، ممکن است یک اقدام نظامی کوتاهمدت، برای مثال در حدود یک ماه، با شدتی بسیار بالا و با هدف وارد کردن ضربهای کاری را در دستور کار قرار دهد. در هر صورت، به اعتقاد من هدف اصلی آمریکاییها تغییر رژیم در ایران است، نه تغییر رفتار در ایران. مذاکراتی که اکنون باب آن را گشودهاند هم با این هدف صورت میگیرد که بتوانند مشروعیت بینالمللی کسب کنند و سپس اینگونه توجیه کنند که به دلیل شکست مذاکرات، راه دیگری باقی نمانده است.
آمریکاییها نسبت به ایران بدبین هستند
شفیعی اضافه کرد: راهحلهای نظامی در دستور کار قرار گرفته است و لازم به ذکر است که بهویژه آمریکاییها اساساً نسبت به نیت ایران دچار تردید هستند. آنها معتقدند که ایران صرفاً در حال خرید زمان است و هرگز بهطور پایدار رفتار خود را تغییر نخواهد داد و موضع ضدغربی ایران در برابر آمریکا و غرب همچنان ادامه خواهد یافت. همین تردید موجب شده است که آمریکاییها، علیرغم مذاکراتی که در حال انجام است، نسبت به نیت ایران بدبین باشند.
تغییر حالت جنگ به مذاکره موقت و گذرا است
وی خاطرنشان کرد: ایران هم تردید مشابهی نسبت به نیت آمریکا دارد؛ چرا که همانگونه که روشن است، لازمه یک مذاکره موفق، وجود اراده سیاسی و حسن نیت است. در حال حاضر، هر دو طرف باور ندارند که طرف مقابل از اراده سیاسی لازم برای حل مسئله برخوردار باشد و هیچیک از طرفین معتقد نیستند که طرف مقابل دارای حسن نیت است. این وضعیت سبب میشود که علیرغم تغییر فضای موجود از حالت تهدید به جنگ به سمت مذاکره، این تغییر تا حدی موقت و گذرا به نظر برسد.
